Piyasadaki kanaat ABD Merkez Bankasının krizin bittiğinden emin oluncaya kadar başka bir deyişle resesyondan çıktığını anlayıncaya kadar faizleri yükseltmesi beklenmemektedir.

Faizleri yükseltmesi reel sektöre zarar verebilir. Kabaca mantık şu düşük faiz olursa insanlar kredi alır bu krediyle ister ticari ister bireysel ihtiyaçlar karşılanır. Örneğin ev, araba, tüketici kredisi v.b. kullanılır. Buda fabrikaları çalıştırır, işsizliği, sosyal patlamayı engeller, refah ve mutluluk sağlar. Buda aynı zamanda ülke ve devletleri güçlendirir ki bu siyasi ve sosyal esas gayedir.

İçinde bulunduğumuz krizde faiz oranları en temel göstergelerdendir. Hatırlarsanız krizi durdurabilmek için ilk yapılan şeylerden biride dünya çapında faizleri hızla aşağı çekmek olmuştu.

ABD Dünyanın en büyük ekonomisi ve krizde buradan çıktı. Bu sebeplerden dolayı ABD merkez bankasının ne yapacağı çok mühim.

Piyasalar krizin bitip bitmediğinden emin değil, kafalar net değil. Bu süreç içerisinde ABD nin mantığı şu şekilde;

Piyasaların strese girdiğini gördüğü zaman anında müdahale edip stresi krize döndürmemek, piyasalara güven aşılamak bunu da faiz indirerek yapıyor ki bu çok güçlü bir silah.

En zor zamanda bile işe yaramıştı tabi tek başına değil. Açıklanan kurtarma paketleriyle birlikte geçtiğimiz krize doğru müdahale etmişlerdi.

Şuanda da mantık aynı. Çünkü hala krizin içerisindeyiz.

Örnekleme yapacak olursak DJİ’ nin hareketlerine doğru orantılı olması beklenebilir. Yani Dow düşerse faiz oranları da düşer ama Dow çıkarsa faiz oranlarını çokta çıkarabileceklerini sanmıyorum. Sebep krizin bitmemiş olması. 4’ün üzerindeki faizleri piyasa kaldırabilir mi? Şuan için şüpheli..

Aynı zamanda ABD faiz oranları da doların paritesini etkileyen bir unsur.

Doların değerlenmesine ABD bir yere kadar göz yumabilir. Genel trend en az 1 yıl faizlerin artmaması yönünde beklenebilir.

ABD hem pariteyi sarsmadan hemde iç ekonomisini bozmadan faiz oranlarını belirlemeye çalışıyor. Bu çok bilinirli karışık bir denklem çok kısaca açıklamaya çalışalım.

Doların değerlenmesinin Avantajları:

·        ABD doları dünya için rezerv para birimi olarak kullanılıyor;

Bu ABD için çok önemli bir güç ve bunu kaybetmek istemez. O yüzden Dolar itibarını her zaman korumalı ve hep talep görmeli. ABD yüksek borçlulukla ayakta duran bir devlet devamlı kısa orta uzun vadeli bonolarla borçlanıyor. Bu yüzden bonosunu satın alacak olan ülkelere parasının değerini koruyacağını hissettirmeli aksi takdirde borçlanması zorlaşır. Örneğin Çin Amerikan bonolarının 1 numaralı müşterisi sonrada Avrupa ülkeleri. Çin açıkça ABD yi uyardı. Paranın değerini koru yoksa rezerv olarak dolardan başka yollar ararım dedi ki bu ABD için hayati önem taşıyan bir konu.

Doların değerlenmesinin Dezavantajları:

·       ABD bütçesi;

ABD’nin parasının değerlenmesi aynı parayla daha çok mal almak demek olacağı için ithalatın artmasına yol açar ki buda bütçe açığına sebep olabilir. Zaten bütçe açığı problemi yaşanıyor.

·       Amerikan ihracatı;

ABD her nekadar dünyanın 1 numaralı ithalatçısı olsa da aynı zamanda en büyük ihracatçılardan biridir. İhraç mal satan şirketler rekabet etmekte zorlanabilirler.

·       Güvenli liman olarak görülen doların değerlenmesi dünya çapında talep görmesine yol açabilir.

         Bu durumda diğer ülkeler (özellikle Türkiye gibi cari açık ve dış borçu olan ülkeler) kendi paralarını korumak ve dış borç bulabilmek için faizleri artırmak zorunda kalabilirler buda paradan para kazanma eğilimi oluşabilir, dünya ticaret hızını yavaşlatır, dolarla işlem gören emtialara satış gelebilir.  

Doların değer kaybetmesinin Avantajları:

·       İçinde bulunduğumuz krizden çıkabilmenin en önemli yollarından biride düşük faiz (reel sektörü pompalamak için) buda doğal olarak dolara talebi azaltmakta ve buda göreceli değeri düşük dolar demek oluyor.

·       ABD ihracatı içinse olumlu, rekabet üstünlüğü getirebilir.

·       Pek çok emtia dolarla işlem görüyor; Doların değer kaybı bu tarz emtialara talep doğurabilir buda o sektörlere canlanma getirebilir ama geçici bir süreliğine çünkü bu seferde bu talepten dolayı fiyatları yükselmeye başlayabilir. Buda sonuçta arzı olumlu tetikleyebilir.

Doların değer kaybetmesinin Dezvantajları:

·       Dolara güvenin kaybolmasına yol açabilir şuanda bile yeni para birimleri konuşuluyor. Zaman içerisinde Bric ( Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin )  ülkelerinin ekonomide ABD ye kafa tutmalarına sebep verebilir. Doların rezerv para olması ABD nin süper güç olmasının vazgeçilmez kurallarından biridir. Bu özelliğini kaybeden bir ABD hızla ekonomi devi ünvanını diğer ülkelere devredebilir.

10 yıllık bonoların grafiğini geçmişe dönük incelediğimiz zaman :

1999 yılındaki zirve 6.45

2000 yılındaki zirve 6.80 (son 10 yılın rekor faizi)

2001 yılındaki zirve 5.50

2002 yılındaki zirve 5.45

2003 yılındaki zirve 4.60

2004 yılındaki zirve 4.90

2005 yılındaki zirve 4.70

2006 yılındaki zirve 5.25

2007 yılındaki zirve 5.25

2008 yılındaki zirve 4.30 krizden dolayı 14 Kasım 2008de 3.80 den başlayan faiz indirimi 18 Aralıkta 2.02 ile dip yapmış 31 Aralıkta yükselişe geçmiştir.

2009 yılındaki zirve 4.00 yani bu yıl. Yılbaşında 2.02 lerden başlayan yükseliş 11 Haziran da 4.00 ı gördükten sonra bu gün itibariyle 3.43 e kadar geri çekilmiştir.

İçinde bulunduğu bant 3.28 – 3.80

Bu yıl 3.80 nin üzerine 3 defa çıkmış ama geri gelmek durumunda kalmıştır. 3. 80 önemli direnç ve resesyon bitmeden önce geçilmesi beklenmeyebilir. 

Aşağıdaki destekler bu yıl borsalara gelebilecek olası bir satışta test edilebilir.

İçinde bulunduğumuz 3.28 desteği ve kırılırsa 2.64 bunun altını beklemiyorum ama borsalar mart diplerine gidecek olursa mümkün olabilir.

Kısacası doların ne düşmesi nede çıkması ABD nin işine gelmez. Piyasalara göre hareket etmeyi tercih eder. Burada esas belirleyici ABD merkez bankası (FED) değil Piyasalardır.  FED in yapacağı şey nabza göre şerbet vermek olabilir.

Saygılarımla
Piyasa Yorum